گزارش شصت و هفتمين نشست

دکتر شهاب الدین عادل (مدرس سینما) در شصت و هفتمین نشست کانون فیلم معناگرا گفت: فیلم "اتاقک غواصی و پروانه" مفاهیمی چون مهر، زیبایی، عشق و زندگی را در برمی­گیرد و از همه مهم تر به مفهوم رستگاری تاکید دارد، تلاش برای رسیدن به رستگاری از مولفه­های سینمای معناگرا به شمار می­رود.

این مدرس سینما ادامه داد: "اتاقک غواصی و پروانه" علاوه بر وجوه معناگرای خود، فیلمی درباره تقدیر از زندگی و ادامه زندگی در شرایط پیچیده است، فیلم داستان انسانی را به تصویر می­کشد که به مقابله با تقدیر می­پردازد و بر آن فائق می­آید.

وی اظهار داشت: فیلم بر توانایی ذهن و تخیل صحه می گذارد، ذهنی که هنوز زنده است و تمام فیزیک و حواس خود را از دست داده اما می­تواند بقای خود را حفظ کند.

به گفته عادل، فیلم "اتاقک غواصی و پروانه" به این دلیل اهمیت پیدا کرده که اثری فرانسوی و روشنفکرانه و سرشار از مولفه­های بینامتنی است نشانه­های فیلم به رمان­های بالزاک، کنت مونت کریستو، چینه چیتا، کازانوا، حتی موسیقی فیلم به اثر جاودان فرانسوا تروفو یعنی "چهارصد ضربه" اشاره دارد.

چیستا یثربی منتقد سینما در این نشست بيان داشت: کانون فیلم معناگرا این فضا را ایجاد می­کند که آثار برجسته سینمای جهان از ابعاد مختلف ساختاری و مفهومی بررسی شود، روانشناسی یا به قول فلاسفه اسلامی معرفت نفس و جامعه­شناسی از زوایایی است که در این کانون مورد توجه قرار گرفته است.

وی در ادامه تصریح کرد: "فیلم اتاقک غواصی و پروانه" نمایانگر شیفته­گی فیلمساز به وجوه روانشاختی انسان است، کاملا مشخص است که کارگردان ابتدا تحت تاثیر کتاب مورد اقتباس قرار گرفته و سپس فیلم را ساخته، به همین دلیل در این فیلم کار دشواری صورت گرفته است. کارگردان عاشق اثر بوده و سپس درباره موضوع مورد علاقه خود فیلمی ساخته است.

وی یادآور شد : در "اتاقک غواصی و پروانه" ما با اثری رو به رو هستیم که دارای کمترین تعلیق ممکن به تعریف رایج سینمایی است. فیلم با قصه­ای پر فراز و نشیب سروکار ندارد بلکه درامی انسان­محور به شمار می­رود و تلاش انسانی ناتوان در تعریف عامه را به تصویر می_­کشد که قصد دارد به معنایی در بخش پایانی زندگی خود دست یابد.

یثربی خاطر نشان کرد: فیلم با نگاه ایستای شخصیت محوری آغاز می­شود. در واقع ما از زاویه چشم وی دنیا را کج و گاهی تیره و تار می­بینیم اما درون این شخصیت غوغایی برپاست به همین دلیل ساخت این فیلم کار مشکلی به شمار می­رود چون شما با یک پارادوکس رو به رو هستید و باید این درون پرغوغا را از طریق یک جسم محدود تصویر کنید اما با خلاقیت فیلمساز یکی از پیچیده ترین و متناقض ترین شخصیت­پردازی­های سینمایی صورت گرفته است. لحن درست و غیر رمانتیک فیلم که توام با کنجکاوی و تکریم انسان است باعث می­شود تا مخاطب با اثر و پیام آن همذات پنداری کند، پیامی که بر توانايی انسان تاکید دارد.

افشين قطبي: در ايران، پرسپوليس تيم محبوب من است. براي اداي دين به سرزمين مادري‌ام و هواداران اين تيم بازگشتم.

مهناز افشار و کامبیز دیرباز در نمایی از فیلم «انعکاس»

فیلم انعکاس به کارگردانی رضا کریمی، روز ۲۴ فروردین ۸۶ در اصفهان کلید خورد و ۲۷ام خرداد با ۵۸ جلسه کاری به پایان رسید. تدوین فیلم توسط سعید حاجی میری، تهیه کننده فیلم انجام شد و در بیست و ششمین جشنواره فیلم فجر به نمایش درآمد که با استقبال خوب تماشاگران مواجه شد. در این فیلم مهناز افشار، کامبیز دیرباز، حمید گودرزی و شهره قمر به ایفای نقش پرداخته­اند و فرج حیدری، فیلمبرداری این فیلم را بر عهده داشته است. صدای خوب فیلم مرهون زحمات عزیزی است که بعد از حادثه ناگواری که برایش پیش آمد، هم اکنون در منزل بستری و با مشکل جسمانی روبروست، برای اصغر شاهوردی آرزوی سلامتی می­کنم.

رضا کریمی که فیلمهایی چون: عشق+۲ و هزاران زن مثل من را در کارنامه اش دارد، در مورد آخرین ساخته­اش می­گوید: این فیلم در ادامه کارهای قبلی من است و در آن سعی کردم به مخاطب توجه کنم و صرفا برای جذب تماشاگر دست به هر کاری نزنم. به همین دلیل در جذب مخاطب به بار معنایی نیز توجه ویژه شده است. قصد داشتم در "انعکاس" به مولفه‌های تجاری در کنار مولفه‌های هنری و معنایی توجه نشان دهم. در این فیلم ضمن احترام به مخاطب سعی کردم با مضمون فیلم او را درگیر کنم و به ویژگی‌های یک فیلم هنری و معنایی نیز بپردازم. ما در "انعکاس" قصد نداشتیم با هر ترفند مخاطب را به سینما بکشانیم و به نوعی او را فریب دهیم. بلکه به سلیقه مخاطبی که به دیدن فیلم می‌آید احترام گذاشتیم و در کنار مولفه‌های تجاری مضامین دیگر را نیز دنبال کردیم.

کریمی در ادامه به بازیگران اشاره می­کند و بیان می­دارد: ما از ابتدا قصد داشتیم از بازیگران شناخته‌شده استفاده کنیم. اما در کنار آن سعی کردیم از بازیگرانی بهره ببریم که به کاراکترها نزدیکتر باشند. مهناز افشار نامزد اول بازی در فیلم بود. برای کامبیز دیرباز و حمید گودرزی نیز وضعیت به همین شکل بود و از همان ابتدا برای حضور آنها تصمیم گرفته بودیم. هنگام بازنویسی نهایی فیلمنامه، بازیگران انتخاب شده بودند و معتقدم افشار بهترین انتخاب برای این نقش بود.

انعکاس، فیلمی است که روایت یک زندگی را دستمایه اصلی قصه قرار داده است و داستان زوج جوانی را روایت می­کند که هر کدام بی اراده در معرض آزمون سختِ اثباتِ وفاداری قرار می­گیرند که انتخاب نهایی هر کدام از آنها انعکاسی را در پی دارد و اینجاست که زن و مرد باید مهمترین و شاید آخرین تصمیم زندگی­یشان را بگیرند.

انعکاس فیلمی سراسر تعلیق است که بیننده را تا آخرین لحظه با خود همراه می­کند و به فکر وامی­دارد تا سرانجام کار را دریابد. در طول فیلم شاهد کشمکش بین زن و شوهر هستیم و هر لحظه تماشاگر با خود می­اندیشد که مقصر کیست و اساساً پایه لرزان این زندگی کجاست و چه کسی حقیقت را پنهان می­کند. گاهی سوءظن و بدگمانی گریبانگیر زندگی زناشویی می­شود که البته نوع و شکل آن متناسب با فرهنگ هر جامعه ای متفاوت است، حال این سوءظن چقدر زاییده تخیل باشد و یا نزدیک به واقعیت، مانع از تاثیر مخرب آن بر زندگی و مناسباتش نیست. اما در این میان یک قانون نانوشته وجود دارد که نباید بر کسی پوشیده بماند، اینکه وفاداری یا عدم وفاداری در زندگی مشترک انعکاسی است از عملکرد طرف مقابل و این نکته­ای است که می توان آن را به ارتباط و عملکرد آدمها در تمامی سطوح زندگی اجتماعی بسط داد.

قصور مرد خانواده در پیشواز از همسرش که به تازگی از سفر برگشته، سرآغازِ سوءتفاهماتِ این فیلم است. عدم حضور مرد در فرودگاه باعث میشود، زن با مردی که سالها پیش او را می­شناخته، بار دیگر ملاقات کند و در حالیکه حضور شوهرش را انتظار می­کشد با جریانی ناخواسته مواجه شود و اینجاست که باید وفاداری و یا عدم انجام آن را از سوی زن شاهد باشیم اما در این بین نویسنده تقارنی بین مرد و زن ایجاد می­کند و زمانیکه شوهر در سفر به سر می­برد با بحرانی مشابه دست به گریبان است و سعی می­کند تا از شرایط پیش آمده رهایی یابد.

کارگردان در این فیلم سکانس­هایی را حذف می­کند تا مخاطب با قوه تخیل خود بتواند آنها را تصویر کند. این پلانها یا سکانسها همان بخشهایی است که گره گشاست و در فیلم مستتر است. این فیلم می­تواند داستان زندگی هر یک از ما باشد، مطمئناً برایمان پیش می­آید که ناچاریم تصمیمی بگیریم و برای انجامش به اطلاعاتی نیاز داریم که بر ما پوشیده است، آن وقت است که وفاداری و صداقت طرف مقابل به کمک­مان می­آید، اگر در این آزمون سخت بدون آگاهی پیش برویم و از گفتگو پرهیز کنیم به نتیجه­ای دست پیدا نمی­کنیم به جز سوءتفاهم.

انعکاس فیلمی خوش ساخت است که علاوه بر جذب مخاطب به بیان مفاهیمی چون: وفاداری، همزبانی، صداقت و ایمان اشاره دارد. زمانیکه زن احساس ناامیدی می کند و استیصال او را شاهدیم از خداوند یاری می­خواهد تا بر مشکلات غلبه کند و زندگی­اش را از بحران به وجود آمده مصون بدارد.

در سکانسی که مهناز افشار و حمید گودرزی حضور دارند، نکته ای به غایت زیبا و تاثیرگذار را از زبان نسیم (مهناز افشار) می­شنویم، او می­گوید عاشق شوهرش نیست بلکه او را دوست دارد. این مطلب مرا به یاد کلام زنده­یاد دکتر شریعتی می­اندازد. ایشان در کتاب «هبوط در کویر» می نویسد: دوست داشتن از عشق برتر است. عشق یک جوشش کور است و پیوندی از سر نابینایی اما دوست داشتن پیوندی خودآگاه و از روی بصیرتِ روشن و زلال. عشق طوفانی است، متلاطم و بوقلمون صفت، اما دوست داشتن آرام و استوار و پروقار و سرشار از نجابت. دوست داشتن ایمان است و ایمان یک روح مطلق است، یک ابدیت بی مرز است، از جنس این عالم نیست.

مهناز افشار که بیشتر در فیلمهای تجاری حضور پیدا کرده است این بار بر خلاف نقشهای قبلی­اش، شخصیتی صبور و درونگرا را با بازی­ای حسی و تاثیرگذار ارائه میدهد. «نسیم»، دختری که افشار در این فیلم نقشش را ایفا می­کند، در تلاش برای حفظ زندگی و خانواده­اش، سختی­ها و ناملایمات را به جان می خرد اما با سکوت و پنهان کاری، تماشاگر را به فکر وا می دارد که آیا حقیقت همان چیزی است که می­پندارد؟

کامبیز دیرباز که حالا شخصیتی شکل یافته در فیلمها پیدا کرده، نقش مرد جوانی را ایفا می کند که عاشقانه همسرش را دوست دارد و به شدت وفادار به خانواده است. مرد برای حفظ بنیان خانواده از هر تصمیم نابجایی پرهیز می کند ولی در برهه­ای مانند تماشاگر در تشخیص مرز بین خیال و واقعیت دچار تردید می شود.

حمید گودرزی هم از نقشهای قبلی­اش فراتر نمی­رود و به نظر می­آید کارگردان با انتخاب گودرزی بخشی از تعریف شخصیت را ارائه داده و حالا قصه ای را روایت می­کند که با وجود او شکل می­گیرد.

عکسهای فیلم «انعکاس» 

خانه ی نبی پی آزادیه

خانه ی نبی پی آبادیه

یه ملک نعره ی هو هو میزنه

جبرئیل خونه رو جارو میزنه

مریم اومده عیادت بکنه

به بی بی عرض ارادت بکنه

داره از خوشحالی حوا جون میده

آخه گهواره رو اون تکون میده

گزارش شصت و ششمین نشست

دکتر "اسماعیل بنی اردلان"، مدرس سینما در شصت و ششمین نشست کانون فیلم معناگرا گفت: فیلم هورتن بر اساس داستانی با عنوان "دکتر سئوس و هورتن" ساخته شده، داستانی که حدود ۵۰ سال پیش نوشته شده و تیراژی دو میلیونی هم داشته است.
بنی اردلان ادامه داد: فیلم بر دو محور تاکید دارد، اول اینکه "کوچکی هر موجود، دلیلی بر نادیده گرفتن آن نیست" و جمله دوم که تم اصلی کتاب هم بر آن تکیه دارد این است که " آیا چیزی که نمی بینیم و نمی شنویم و حس نمی کنیم وجود ندارد؟"، این نکات محوری فیلم، از انجیل اقتباس شده است.
وی در ادامه خاطر نشان کرد: نکته ای که در این فیلم مطرح می شود بحث ایمان به امر غیب است و این موضوع محوری را می خواهد به کودکان و با زبان آنها یاد دهد.
این کارشناس سینما در ادامه اظهار داشت: توسعه دانش این امکان را می دهد که معانی ناگفتنی به صورت دیداری در معرض دید مخاطبان قرار گیرد؛ انیمیشن این فرصت را می دهد که معانی عمیق را به صورت ساده ارائه کنیم و از این جهت ابزاری برای سینمای معناگرا محسوب می شود.
بنی اردلان افزود: این فیلم با استقبال خوبی از سوی مخاطبان به ویژه خانواده ها رو به رو شده و توانسته مفاهیم خود را به خوبی منتقل کند و حتی کلیسا نیز از این فیلم حمایت کرده است.
انیمیشن "هورتن" در شصت و ششمین نشست کانون فیلم معناگرا، روز جمعه ۲۴ خرداد به نمایش درآمد‌.
محسن آزرم منتقد سینما نیز در این نشست گفت: گنجینه ی گران بهایی از ادبیات در کشور ما وجود دارد اما آنگونه که شایسته است از آن بهره نگرفته ایم همانطوری که می بینید هورتن بر اساس داستانی با عنوان دکتر سئوس و هورتن ساخته است.
وی ادامه داد: فیلم های کودکان و نوجوانان امروز نقشی آموزشی ایفا می کنند و ما در آن ها می توانیم آمیزه ای از مذهب، ادبیات و حتی عرفان را ببینیم، بدون اینکه مخاطب آن را پس بزند.
وی تصریح کرد: جستجو برای وضعیت بهتر و اهمیت خانواده دو نکته اساسی فیلم هورتن به شمار می رود که در فیلمهای سالهای اخیر هالیوود همواره به آن تاکید شده است.
عبداله اسفندیاری در ادامه گفت: داستان های ادبی ما مثل شاهنامه، منطق الطیر، حکایات سعدی و کلیله و دمنه از ظرفیت نمایشی و تصویری بالایی برخوردار هستند و حتی معانی عمیقی در آنها مستتر است که می توان با بهره گیری از تکنیک های انیمیشن، آثار تاثیرگذاری بر اساس این داستان ها برای بزرگ ترها و کودکان خلق کرد، آثاری که ممکن است مفاهیم آنها توسط کودکان درک نشود اما ذهن آنان را درگیر کرده و در بزرگسالی درک می شود.

بر جگر عاشقان / داغ مکرر زدند

چون خلفان هُبل / ضربه به آن در زدند

آدم و جبریل از این / غم به فغان آمدند

یحیی و نوح و خلیل / بر رخ و سر می زدند

موسی عمران ز غم / سینه بسی چاک کرد

عیسی روح القدس / بر سر خود خاک کرد

سینما یکی از مظاهر تمدن است که باید در خدمت مردم و در خدمت تربیت این مردم باشد

افشین قطبی قبل از ترک ایران در فرودگاه امام خمینی گفت: دوست ندارم درباره شرایط عدم حضورم در فصل آینده حرف بزنم و فقط می خواهم برای موفقیت پرسپولیس رو به آسمان کرده و دعا کنم.
وی در خصوص تیم آینده خود تصریح کرد: در صورت امکان به دنبال اهداف بزرگ تری در فوتبال هستم چون انگیزه بالایی در این کار دارم و ثابت کرده‌ام که خواستن توانستن است، البته هنوز تیم آینده من مشخص نیست.
قطبی از احتمال بازگشت زودهنگام خود به ایران خبر داد و گفت: قرار است به زودی تابلوهایی که همسرم به بیماران سرطانی اهدا کرد به فروش برسد و جشن قهرمانی پرسپولیس نیز برگزار شود. اگر خیلی از ایران دور نباشم احتمال دارد در این جشن شرکت کنم،‌ البته هنوز چیزی مشخص نیست.
وی با ابراز نارضایتی از مطالب درج شده در بخشی جراید تصریح کرد: در تمام مدتی که در پرسپولیس بودم سعی کردم با تمام بازیکنان و کادر فنی رابطه‌ای نزدیک داشته باشم. همیشه می خواستم از مشکلات آنها باخبر شوم و سنگ صبورشان باشم؛ اما نمی‌دانم چرا بعضی ها نوشتند که من نتوانستم به خوبی با بازیکنان رابطه برقرار کنم.
قطبی در پایان گفت: نمی‌خواهم با فکر کردن به این موارد، ذهن خود را خراب کنم. برای پرسپولیس و کاشانی که آرزوی موفقیت دارم و امیدوارم روزی را شاهد باشم که این تیم قهرمان آسیا شده است.

ما هم برای دوست داشتنی­ترین مربی ایرانی آرزوی موفقیت می­کنیم.

خدا پشت و پناهت