گزارش شصت و چهارمین نشست

در شصت و چهارمین نشست کانون فیلم معناگرا، فیلم آتش سبز با حضور کارگردان، قاسم قلی پور «تهیه کننده»، مرتضی پورصمدی «فیلمبردار» و مهتاب کرامتی «بازیگر» به روی پرده رفت.

محمدرضا اصلانی در اين نشست گفت: سینما در این ۱۰۰ ساله، قوانینی را برای خود اثبات کرده و این قوانین مخاطبان را قبل از دیدن فیلم شرطی کرده­اند اما در دیدن برخی از آثار، باید این قوانین را در نظر نگیریم .

اصلانی اضافه کرد: این مساله به درامایی که در جهان شکل گرفته، برمی­گردد. ما ایرانی هستیم و ایران یک کفه ترازوی فرهنگ جهان به شمار می­رود، اگر یک کفه این ترازو را یونان در نظر بگیریم کفه مقابل بی­شک ایران است که در این ترازو سهم و قدر آن نادیده گرفته شده است (به ویژه در قوانین روایتگری).

اصلانی ادامه داد: جایگاه ایران را در این موازنه، بیش از موضوعات ایرانی، چگونگی نگاه کردن ما به جهان تعیین می­کند و این نگره، ملتی را معرفی می­کند که می­تواند بگوید من به جهان اینچنین نگاه می­کنم.

کارگردان فیلم آتش سبز در ادامه یاد آور شد: ما در این فیلم تنها یک روایت تو در تو را مطرح نمی_­کنیم بلکه در سنت ایرانی روایت­های مختلفی دیده می­شود. نوعی نگاه کردن و نحوه روایتگری در همه ادبیات ما به صورت پراکنده اما دقیق و درست، رعایت می­شود.

آتش سبز فیلمی ارجاعی است که مخاطب را به افسانه­ها، اسطوره­ها و تاریخ ما ارجاع می­دهد، که هر سه اینها در ادبیات تحقیقی جهان در حال فراموشی­اند، به همین دلیل نسل جدید و حتی نسل میانه نیز چندان با این ادبیات آشنا نیستند و ارجاعی بودن این اثر، شاید برای مخاطب سوالات مختلفی را مطرح می­کند و هدف ما هم شکل­گیری همین سوالات است، که ما چه بودیم که با وجود اینکه با بلایای تاریخی زیادی رو به رو شده­ایم اما هنوز هستیم و می­بینیم.

اصلانی اظهار داشت: پاسخ به چیستی ما، یعنی هویت ما ایرانی­ها، شاید در روایت­های معمول نگنجد و به همین جهت شما با یک فیلم متفاوت نه به عنوان نیک­تر یا بدتر، بلکه متفاوت در اصل روایت رو به رو شده­اید.

وی تصریح کرد: در این آثار "معنا" مهمترین مقوله در روایت مساله است، نه ماجرا. وقتی معنا مهم باشد ما ناگزیریم تامل کنیم و با معنا پیش برویم و از این منظر، این فیلم می­تواند ضد سینما باشد و از جنبه­ای دیگر، خود سینما باشد و از این طریق فیلمساز شاید به سینمایی برسد که متعلق به یک ملت باشد.

وی در پایان افزود: این فیلم از گونه­ای نیست که مخاطب را سرگرم کند چون اثری که قصد سرگرم سازی دارد مجبور است برخی از وجوه را پنهان کرده و یا کار دیگری انجام دهد.

مرتضی پورصمدی، فیلمبردار این اثر نیز گفت: همکاری با پروژه آتش سبز فرصت مناسبی برای من بود و سعی کردیم از تمامی امکانات بهره گرفته تا داستان را در حد امکان به صورت سینمایی تعریف کنیم و فضای بیرجند، که فضایی دوست داشتنی، مهجور و کمتر دیده شده­ای بود، در این کار خوشبختانه به نوعی جاودانه شد و ما از تمامی این فضا و معماری آن برای پیشبرد کار بهره گرفتیم.

مهتاب کرامتی، بازیگر این فیلم در ادامه تصریح کرد: انتخاب من توسط آقای قلی پور و اصلانی افتخار بزرگی است. خوشحالم که توانستم تجربه­ای متفاوت در این کار داشته باشم. اثری با کارگردانی و فیلمبرداری متفاوت و در بازیگری با نحوه بیان و فیزیک متفاوت در سینمای ایران ساخته شده و خوشحال می­شوم که مخاطبان ما نیز این فیلم را متفاوت ببینند و با آثار دیگر مقایسه نکنند اگر این فیلم ما را وادار کرده باشد که کمی به گذشته و آینده خود تفکر کنیم، موفق عمل کرده است.

نگارگری در سینما

فیلم «آتش سبز» به کارگردانی محمدرضا اصلانی، در شصت و چهارمین نشست کانون فیلم معناگرا به نمایش درمی­آید.

پس از نمایش فیلم، نشست نقد و بررسی با حضور محمدرضا اصلانی «کارگردان»، قاسم قلی پور «تهیه کننده»، مرتضی پورصمدی «فیلمبردار» و عزت الله انتظامی و مهتاب کرامتی «بازیگران فیلم» برگزار می­گردد.

نمایش فیلم، ساعت ۱۰ صبح روز جمعه ۲۷ اردیبهشت­ماه جاری در سالن شماره ۲ سینما فرهنگ آغاز می­شود.

اصلانی درباره فیلمش می­گوید: من سعی كردم از دست آوردهای تكنولوژيک برای روايتی مدرن استفاده كنم كه به روايتی خلاقانه تبديل شود که گذشته را به ما اتصال می‌دهد تا بتوانيم آينده را بسازيم. مسئله سينمای ملی، داشتن داستان‌های ملی نيست بلكه داشتن روايات ملی است. ما روايت ايرانی داريم كه بسيار منحصر به فرد و مدرن است و سعی كردم كه اين روايت را در اين فيلم احيا كنم كه اين مهمترين دست­آورد من در آتش سبز است. بدون روايت، ملت ايران اصلا ملت نمی‌شود. روايت ما روايتی متفاوت از روايت ارسطويی است و بزرگان ما اين روايت ايرانی را از غربی جدا كردند چون ادبيات و روايات ما بسيار مدرن­تر از روايت غرب است و ما بايد به اين مدرن بودن افتخار كنيم.

«آتش سبز» سرنوشت افسانه‌ای دختری به نام ناردانه است كه در كودكی سروش ازدواجش را با يک مرد مرده می‌شنود و برای گريز از اين سرنوشت خوف‌انگيز، ناخواسته گام در راهی دشوار می‌گذارد.

مدیر حوزه سینمای معناگرا در بنیاد سینمایی فارابی معتقد است، سینمای معناگرا به دلیل تکیه زدن به ذخایر غنی فرهنگ ایرانی اسلامی و به پشتوانه تاریخ پربار کشور آینده‌ای درخشان در پیش دارد.

عبدالله اسفندیاری درباره جایگاه سینمای معناگرا در پنجمین سال آغاز این جریان در سینمای ایران گفت: در ابتدای تولید آثار معناگرا عده‌ای آن را بهانه‌ای برای ساخت فیلم‌های دولتی می‌دانستند. اما در ادامه با اصرار بر ساخت آثار خوب و تاکید بر اینکه در تولید این آثار کیفیت فدای کمیت نشود، سینمای معناگرا به جایگاهی قابل قبول و تعریف‌شده رسید.

اسفندیاری در ادامه افزود: اوایل در سینمای معناگرا شاهد شوق زیاد از یکسو و مخالفت و ممانعت زیاد با تعریف این گونه سینمایی از سوی دیگر بودیم. سینماگرانی که در این حوزه فعالیت می‌کردند شوق داشتند و از این سینما دفاع می‌کردند، اما در مقابل مخالفت‌هایی نیز وجود داشت.

وی با بیان اینکه در حوزه سینمای معناگرا تلاش شده بی‌دلیل از شعارها و ظواهر حمایت نشود گفت: اکنون مخالفت‌ها به حداقل رسیده و سینمای معناگرا به عنوان طریقی در سینما مطرح است که نگاهی خاص دارد و به باطن امور توجه می‌کند. باید مراقب باشیم این سینما در کشور ما به برکت تاریخ درخشانمان به بار بنشیند.

این مدیر فرهنگی درباره جریان سینمای معناگرا در سینمای جهان گفت: یک جریان سینمایی همواره در کنار خود جریان‌های تقلبی و فریبنده نیز دارد و در این راستا برخی آثار در سینمای جهان بیشتر شبیه شعبده‌بازی و شکلی دیگر از سینمای تجاری است. در این آثار بیشتر از قصه و محتوی، روی جلوه‌های ویژه کار می‌شود که به دلیل محتوای ضعیف جذابیت مستمر ندارند.

اسفندیاری درباره برنامه‌ها و روش‌های کار در بخش معناگرا گفت: پروژه‌های معناگرا در مراحل مختلف اجرا به تدریج اصلاح می‌شوند. ما از ابتدای نگارش فیلمنامه‌ها به آرامی پیش می‌رویم و با دقت بر پروژه‌ها نظارت می‌کنیم. ما بر انتخاب سوژه‌های بکر و جذاب اصرار داریم و معتقدیم اگر سینمای معناگرا کسالت‌بار شود، در این حوزه عرصه را به سینمای جهان می‌بازیم.

وی همچنین درباره برنامه‌های جدید بخش تحت مدیریت خود پس از آغاز مدیریت مجید شاه‌حسینی در فارابی افزود: آقای شاه‌حسینی از مدافعان سینمای معناگراست و در دوره جدید شاهد تغییر عمده و تفاوت چشمگیر در این حوزه نیستیم. طبیعتا بحث تفاوت سلیقه ممکن است ما را با تفاوت‌هایی در نوع فیلم و انتخاب سوژه‌ها مواجه کند.

او افزود: به هر حال ما معتقدیم باید در این حوزه حرف خود را بزنیم و روی جذابیت در این بخش از سینما اصرار داریم اما نه به قیمت ضعف محتوی. این رویکرد دارد آرام آرام جای خود را باز می‌کند و داریم نشانه‌های آن را می‌بینیم. ساخت فیلم‌های خوب معناگرا نشانه آن است که سینمای معناگرا دارد جای خود را در سینمای کشور باز می‌کند.

مدیر بخش معناگرا فارابی در پایان درباره پروژه‌های در دست تولید این حوزه گفت: با شورای مدیریت فارابی در حال بحث برای  تصویب پروژه‌های جدید هستیم. همچنین ساخت فیلم‌های "دعوت"، "جعبه موسیقی"، "دوزخ، برزخ، بهشت" و "ملک سلیمان" از آخرین برنامه‌های فارابی در حوزه سینمای معناگراست.

فیلم دایره زنگی اولین کار سینمایی پریسا بخت آور به واقع آیینه زیبایی است از جامعه ی زشت مردم تهران! پریسا بخت آور با توجه به تجربه اش در ساختن سریال های تلویزیونی با استفاده از دیالگو ها و میزانسن رایج تلویزیونی و طنز تلخ عامه پسند و بازیگران این عرصه، هم گیشه را به دست آورده و هم با نگاهی عمیق و نو و البته ردپای طرز نگاه اصغرفرهادی، فیلمی درخور تعمق و تحسین آفریده است. فیلمنامه ای که بصورت دایره ای زندگی آفت زده ی اقشار مختلف را روایت می کند و به نظر می رسد شعاع این دایره بزرگ از دایره های کوچکتری تشکیل شده اند که هریک زندگی دایره ای شخصیت های داستان هستند.
این دایره از سرقت یک اتومبیل آغاز می شود. خانواده ای از کمک به مرد دزد زده امتناع می کند و کروات مرد این خانواده نیز سرقت می شود! در انتهای فیلم سارق کراوات و اتومبیل روبرو می شوند. درحالیکه بیننده نمی توانست تصور کند سارقان این افراد باشند. فیلم تلاش می کند نشان دهد جامعه به قدری معیوب است که هر کسی ممکن است آلوده شده باشد و پیرامون این دایره را بی هدف طی کند. همان چیزی که مرد خانواده اول می گوید: هرکسی ممکن است دزد باشد. من، او و ...
در ابتدا به نظر می رسد گرفتار یک فیلم خاله زنکی از نوع سریال های تلویزیونی شده ایم . اما فیلم به آرامی بیننده را از گفتگو های طنزآمیز و رفتارهای مبتذل شخصیت ها دور می کند و به عنوان ناظری از بیرون دایره می فهمد این زندگی جامعه ماست که این گونه مبتذل شده است و شاید برای گروهی هم این شبهه را ایجاد کند که آیا ما هم در این دایره گرفتار شده ایم؟!؟
بیشتراتفاقات در یک آرپاتمان که سمبل زندگی مدرن و امروزی تهران است رخ می دهد و جالب اینجا است که پشت بام محل برخوردها و رویارویی اهالی ساختمان است . جایی که همه نگران یک چیز هستند؛ دایره ی زنگی یا همان بشقاب ماهواره ای که ارتباط آنان را با جهان بیرون برقرار می کند. پنهانی بودن این ماجرا عجیب است چون هیچ خطری برای حاکمان وجود ندارد و تا کسی از اهالی ساختمان آدم فروشی نکند اتفاقی برای دایره زنگی نخواهد افتاد. اما در حقیقت دغدغه های اصلی آنان رفع کمبودها و عقده های درونی آنهاست. صحنه های پورنو هدف بینندگان مرد و شهرت و توجه دغدغه ی بینندگان زن این دایره زنگی است!
گویا همه ی شخصیت ها عقده های روانی حادی دارند که در شرایط بحران این عقده ها سر برمی آورد و چالش هایی را ایجاد می کند. از مردانی که هر جنس مخالفی را شکار خود می دانند تا زنانی که به شدت دچار کمبود توجه هستند. هریک از شخصیت های فیلم نماد یک قشر و یک نوع زندگی است اما همه گرفتار این عدم تعادل هستند و براحتی به یکدیگر دروغ می گوید و متظاهرانه مهربان می شوند. نسل گذشته نیز در میان این دروغ ها، حیران منتظر بازگشت شرایط از دست رفته است. به نظر می رسد همه از قشر مرفع یا به عبارتی بالای شهر نشین هستند اما پایینی ها هم خواه ناخواه وارد زندگی آنان می شوند. جالب است که اوج بحران در خانواده ی مذهبی و متظاهر وجود دارد. آنچه که همه را نگران کرده است دیدن صحنه های خلاف اخلاق در این دایره زنگی است. چیزی که گویا به آنان تحمیل شده است. اما این صحنه ها ی خلاف اخلاق دقیقاٌ در کنارآنها وجود دارد. آنان همیشه چشم در بیرون از خانه دارند. حتی فیلم مستندی که پسر خانواده ی مذهبی از دختران خیابانی ساخته است تا در جشنواره ها مشهورشود کاملاً بازسازی است و همه ی اهالی ساختمان صورت پنهان شده خواهر او را که نقش دختر خیابانی را بازی می کند، تشخیص می دهند! اما کسی به هویت دختری که با پسر ماهواره ای وارد ساختمان شده است سوءظن ندارد. این افراد به راحتی یکدیگر را متهم می کنند و دنبال مچ گیری هستند و هیچ چیز دیگر را نمی بینند. حتی نیروی انتظامی نیز گرفتار این دایره ی بیهوده است و پسر ماهواره ای را به عنوان متهم اصلی جلب می کند. داخل اتومبیل پلیس تلویحاً به او تذکر داده می شود که مجبور به اعتراف است و در کلانتری همه چیز معلوم خواهد شد!!! حال آنکه مجرم اصلی آزادانه پیرامون دایره را طی می کند، اگرچه اتومبیل هم به صاحب اول خود باز می گردد. تلخ ترین پیام فیلم کودکانی هستند که تمام این رفتارهای غیراخلاقی مقابل آنان صورت می گیرد و حتی دختر سارق از دختر کوچک داخل اتوبوس بلیت نمی گیرد و به او می آموزد که می توان در این دایره ، زنگی بود هرچند دوربین های کنترل کننده که به نظر می رسد برای ترافیک نصب شده اند تمام این داستان ها را می بینند!!!!
این فیلم را ببینید و ازنمایش زیبای زشتی لذت ببرید!

وبلاگ شهریار صیامی

گزارش شصت و سومین نشست

حسن مهدوی­فر (فیلمنامه­نویس) بعد از نمایش فیلم 1408 در شصت و سومین نشست کانون فیلم معناگرا، گفت: این فیلم بر اساس یکی از کتاب­های استفان کینگ، برجسته­ترین نویسنده ژانر وحشت ساخته شده است. دنیای کینگ، دنیایی پیچیده است که مخاطب را از لایه­های سطحی به درون برده و مفاهیم بنیادینی را مطرح می­کند که البته این از ویژگی­های سینمای معناگرا نیز به شمار می­رود.

مهدوی­فر در ادامه تصریح کرد: آثاری از استفان کینگ برجسته شده­اند که محوریت آنها یک نویسنده است. نویسنده­ای که دغدغه­های مختلفی دارد. فیلم تلالو ساخته استنلی کوبریک از جمله این آثار به شمار می­رود.

وی یاد آور شد: درونمایه این آثار، حرکت در مراحل مختلف برای رسیدن به تعادل است و در این مسیر، گاه شخصیت در مقابل خود قرار می­گیرد.

مهدوی­فر، مسیر تحول فیلم را مسیری دشوار و سخت دانست و افزود: این شخصیت باید در این مسیر پالوده شود و پلیدی­هایش را کنار گذارد. این داستان اخلاقی است، توجه به اخلاق و درونیات انسانها یکی از ویژگی­های سینمای معناگرا است.

این فیلمنامه­نویس در ادامه اضافه کرد: کارگردان در جایی اشاره کرده که این فیلم درباره انسانی دورافتاده است که ایمان خود را از دست داده، این ایمان به معنای صرف مذهبی آن نیست. قهرمان داستان در این سیر و سلوک به ماهیت بشری خود می­رسد.

کیوان کثیریان، نایب رییس انجمن منتقدان و نویسندگان نیز در این نشست افزود: اگر چه این فیلم در ژانر وحشت می­گنجد ولی تفاوت­هایی اساسی با نمونه­های رایج این ژانر دارد. اتاق 1408 یک جور دار مکافات است و قهرمان داستان در این اتاق با اعمال و درونیات خود رو به رو می­شود. این اتاق جهانی دیگر است و هیچ چیز آن پیرو قواعد معمول طبیعت نیست.

این منتقد در ادامه اظهار داشت: قهرمان داستان به جهان ماورا بی­اعتقاد است، داستان­هایی که در مورد روح می­نویسد، چندان جذاب و باورپذیر نیست اما اتاق 1408 تمام تصورات ذهنی این نویسنده را به هم می­ریزد و بهترین رمان زندگی­اش را در این اتاق ترسیم می­کند.

کثیریان در پایان افزود: این شخصیت به نوعی در مسیر داستان، خود را تطهیر کرده و با سوزاندن اتاق به نوعی آرامش و رستگاری می­رسد.

افشین قطبی پس از بازی با سایپا گفت: فکر می کنم خدا پرسپولیس را دوست دارد.

بی شک تیمی همچون پرسپولیس در قلب میلیونها ایرانی خوش ذوق، جای دارد.

به امید قهرمانی